آئین شهرداری در قرن هفتم، مقالم القریۀ فی احکام الحسبۀ

عنوان: آئین شهرداری در قرن هفتم، مقالم القریۀ فی احکام الحسبۀ

تصحیح و شرح: جعفر شعار
صاحب اثر: محمّد بن محمّد بن احمد، معروف به ابن اخوۀ قرشی شافعی
پیشینه‌ی چاپ: چاپ اول 1347 علمی و فرهنگی (فرانکلین) و چاپ سوم 1367؛ [کتاب در سال 1386 توسط شهرداری تهران به مناسبت «یکصدمین سال تصویب قانون بلدیّه» چاپ شده و با پیش گفتار دکتر محمدباقر قالیباف و دیباچه‌ی دکتر محمدهادی مؤذّن و با گزارشی از شهرداری صد سال اخیر و شهر تهران آغاز شده است.]

ستایش خدا را که جانداران بیافرید و دانه را بشکافت و بساط زمین را بگسترد و آسمان را بر بالای آن چون گنبدی بیفراشت، و روزی و اجل مردمان را قسمت کرد و هر کدام را منزلتی داد و منصب‌های قضا و حسبت را از میان مناصب ممتاز ساخت…
این کتاب در هفتاد باب در آئین حسبت (شهرداری)، رسیدگی به وضع بازاریان، صاحبان حرفه‌ها، مصالح و امنیّت مردم تألیف شده .تفکیک امور شهرداری از قضاوت و نحوه­ی اجرای آیین شهرنشینی وفق احکام قضایی؛ و نحوه و حوزه­ی عمل ضابطین اجرایی، بر اساس نظرات فقهی و تجربیات مولف به نحو بارزی در این اثر مطرح شده است. شیوه‌های رسیدگی و ریاست بر امور شهر به حدّی جالب و دقیق است که امروز می تواند الگوی مناسبی برای روش‌های شهرداری جدید و مدرن باشد. و در مواردی که امروزه آن شیوه‌ها به کار بسته می‌شود، کاردانی و کارشناسی قرن هفتم و طراحی روش‌ها در چند صد سال پیش، چه منشأ این تحولات باشد و چه نباشد، به خودی خود تحسین برانگیز است. در این اثر توجه به نیاز شهروندان ، امنیت و رفاه، محیط کار و به خصوص بهداشت و ریزه کاری­های کسب و تجارت، در کنار سایر موضوعات، همسان روش های متداول در اروپا و آسیای پیشرو، و بسیار با دقت بحث شده است. به طور مثال پوشش نانواها و خمیر­گیرها با کلاه پارچه­ای پاکیزه و پیراهن آستین­بلند که سرآستینش گره دارد، برای جلوگیری از ریزش مو و عرق بدن و حفظ بهداشت، توصیه شده است.