دیوان شعر رودکی
عنوان: دیوان شعر رودکی
تصحیح و شرح: جعفر شعار
صاحب اثر: جعفر بن محمّد رودکی
پیشینهی چاپ: چاپ اول 1378، نشر قطره
در سدهی 3، میانهی سالهای 250-260 ق/ 865-875 م، شاعر توانا و پرآوازهی ایران؛ رودکی، چشم به جهان گشود. در 8 سالگی قرآن را حفظ کرد، صورتی زیبا و آواز خوش داشت. و بربط را خوش مینواخت.
رودکی سالهای 40 تا 50 سالگی خود را گویا در میان مردم و به دور از دربار گذرانده و شاید از راه نوازندگی و خوانندگی گذران میکرده است. در دورهی کهولت به بخارا آمد و به درباره سامانی راه یافت و شاعر دربار نصر بن احمد گردیده بود؛ امّا به هنگام پیری، زندگی ناگوار و رقّت باری داشته است: «مرا سود و فرو ریخت هرچه دندان بود…» بیشتر محققان برآنند که در آخر عمر نابینا شده و کور مادرزاد نبوده است.
آنچه مسلّم است رودکی پر شعر بوده است، امّا مقدار اندکی از سرودههای او را، که از هزار بیت نمیگذرد، در دست داریم.
از جامعترین پژوهشهایی که دربارهی رودکی شده: «احوال و اشعار رودکی، سعید نفیسی»، «مجموعهی اشعار ابو عبدالله رودکی، عبدالغنی میرزا یوف- پژوهشگر روسی»،تا «اشعار تازهی رودکی، دکتر علی اشرف صادقی»، که تازهترین گفتار در پژوهشهای ادبی و بسیار ارزشمند است؛ در این کتاب سود برده شده است. و بنا به آنچه دکتر شعار به عنوان « سالها تتبّع در شعر رودکی » مینامد، کوششی است در بررسی همهی اشعار شاعر، از قصیده، غزل، قطعه، مثنوی، دو بیتی و رباعی و تک بیت، بر پایهی مآخذ و سند و با جداسازی شعر اصیل از الحاقی. تنها کاستی در این پژوهش این است که «ذکر سند» یکایک اشعار و ابیات در ذیل آنها میسّرنشده است.
مجموعهی حاضر در 6 بخش شامل: قصیده، غزل و قطعه (10 فصل)، مثنوی، دو بیتی و رباعی، تک بیت، اشعار منسوب و ملحّق، کلیلهی منظوم؛ و مجموعاً 15 فصل، آماده شده است. ابیات شمارهگذاری شده و مراجعه به آنها و بیت نما را آسان میکند. فهرست کتاب، با قافیههای الفبایی تنظیم شده و همچنین کتاب دارای نمایهی عام و بیت نما در پایان میباشد که به شمارهی فصل/ و شمارهی ابیات آراسته شده .
در یادداشت پایانی کتاب، «شیوهی املایی و دستور خط فارسی» ارایه شده که خلاصهای از پژوهش مؤلّف بوده و شیوهی نگارش کتاب مبتنی بر آن است و سعی شده که خوانندهی کتاب، ضمن این که آسان میخواند، به کمک علایم و سبک نوشتاری بسامان؛ به مفهوم شعر نیز به آسانی دست یابد.
همهی اشعار اعم از اصیل و منسوب همراه با توضیح و شرح است، امّا کوتاه و در حد گرهگشایی؛ چنان که اگر با معنا کردن واژه مفهوم بیت به دست میآمده است، به همان بسنده کرده و از بحثهای کناری و ریشه شناسی واژه و آوردن شواهد برای کاربرد آن پرهیز شده، امّا با ارجاع به مأخذ و منبع، راه را برای پژوهشگران باز گذارده است. ضبطهای دیگر را با «ن ل» (نسخهی مدل) نشان داده شده و به ذکر صورتهایی که حاوی نکاتی بوده و سودی در برداشته بسنده شده است.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.