پژوهشی در دستور فارسی
عنوان: پژوهشی در دستور فارسی
مؤلف: دکتر جعفر شعار
پیشینهی چاپ: چاپ اول 1355- انتشارات دانشگاه تربیت معلم
موضوع کتاب، پژوهشی است در دستور زبان فارسی؛ که در طی سالیان برحسب علاقهی مؤلف، نوشته شده و یا طی سخنرانیها و در کنگرهها مطرح گردیده است.کتاب دو بخش دارد: بخش اول، گفتارهای دستوری و بخش دوم، جستارهایی دربارهی زبان و خط فارسی. همهی مقالهها با تجدید نظر و افزوده هایی به چاپ رسیده،. نکات و شواهد افزوده، محصول مطالعاتی است که در عرض 14 سال یعنی از سال 1342 که نخستین مقالهی دستوری، «اتباع»، توسط نگارنده نوشته شده، تا تاریخ چاپ کتاب انجام گرفته….
مقالات بخش اول مانند «اشتقاق در زبان فارسی»، «مادّهی فعل و نقش آن»، «نوعی متمّم»، «پسوندهای زاید»، «تنازع در زبان فارسی»، و بخش دوم مانند «سر افشان»، «اندیشمند»، «سره نویسی» و «ضوابطی برای اصلاح خط فارسی»؛ میباشد.
در پیش گفتار کتاب، مشکلات زبان فارسی اعم از «حروف الفبا و نبود حرکت گذاری» مشکلات خواندن و تلفّظ، جدانویسی و پیوسته نویسی؛ بررسی شده و بر پایهی زبان شناختی و مقایسهی زبانها، چه سامی و چه هند و اروپایی، نتیجه گیری شده است که «اصول نگارش» باید بر «جدانویسی» باشد و ضوابط آن در این کتاب تدوین گردیده. امّا اصل یکنواختی مانع از انتخاب پیوسته نویسی، در مواردی که با اصول دیگر مغایر باشد، نیست. نويسنده قواعد تركيبات فارسي را با توجه به تعدد واژه هاي تركيبي، بطور مثال «راه، در حدود 130 ترکیب، خوش 430 ترکیب، كه تنها 60 ترکیب آن متصل نوشته میشود ؛ براي تركيبات اضافي، دوجزئي، مشتق و سايرين؛ به دست می دهد.
هم چنین واژهها و ترکیبات عربی که در فارسی به کار می رود، در این كتاب آورده شده، اصول شش گانهی فصل و وصل (جدانویسی و پیوسته نویسی) نیز در بخشی از کتاب به شرح زیر آمده است:
1- همخوانی ملفوظ و مکتوب: اعلا، مبتلا، زکات (نه زکوۀ)، …
2- آسان خوانی و آسان نویسی: دوست داشتنی، هفت هشت ساله، …
3- یک نواختی و فراگیری قاعده: این است ( نه، اینست)
4- رعایت موازین دستوری: بیفزاید، جناب عالی،
5- انتخاب اشهر: دلدار و دلبر (که پیوست نویسی مناسب است)
6- پرهیز از التباس: (آمیختگی مفهوم واژه، مثل دلتنگ که در صورت جدانویسی با دل تنگ اشتباه میشود)
کتاب دارای فهرست، نشانه و کوته نوشت، کتاب نامه، نشانهگذاری و نمونهها و نمودارهایی از شیوههای متداول نگارش غلط میباشد.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.