گزیدهی اشعار صائب تبریزی
عنوان: گزیدهی اشعار صائب تبریزی
انتخاب و شرح: جعفر شعار- زین العابدین مؤتمن، مقدّمه از حسن انوری
«مجموعهی ادب فارسی»
صاحب اثر: محمّد علی صائب تبریزی
پیشینهی چاپ: چاپ اول 1370 چاپ و نشر بنیاد؛ چاپ 1388 انتشارات جاجرمی
سالی چند پس از بازگشت به ایران، در آغاز پادشاهی شاه عباس دوم (سال 1052 هـ.ق.) و هم از او لقب ملک الشعرائی گرفت و گویا از این پس تا حدود 25 سال در دربار مقام و منزلتی چشمگیر داشته و اغلب در سفرهای پادشاه جزء همراهان او بوده است. و آوازه و نامی در سرزمینهای زیر سیطرهی فرهنگ ایرانی و زبان فارسی به هم رسانیده بود؛ چنانکه اهل ادب و معرفت در ایران و هند و عثمانی او را میشناختند و به دیدارش مشتاق میبودهاند و پادشاهان هند و عثمانی از دربار ایران دیوان اشعار او را درخواست میکردند.
در 65 سالگی شاه سلیمان صفوی به او بی مهر میگردد و او دربار را ترک میگوید. از این پس در اصفهان ماند و در سنی بیش از 80 درگذشت. و در همانجا در باغی مصفا در کنار زاینده رود مدفون گردید. در سال 1340 ش. گورش از زیر تودههای خاک بیرون آمد و بر سنگ قبر شکستهاش، گزیدهای از یکی از غزلهایش دیدهها را به سوی خود خواند.
صائب از جمله شاعران زبان فارسی است که بیشترین اشعار را سروده، برخی شمارهی ابیات دیوان او را به طور مبالغه آمیز تا دویست و سیصد هزار نوشتهاند. امّا ابیاتی که نسخه برداران و خطاطان مینوشتند و به نظر صائب میرساندند شمارههای متفاوتی دارد. و در یکی از این نسخهها که در کتابخانهی دیوان هند (ایندیا آفیس) نگهداری میشود حدود 36000 بیت دارد.
بیشترین شعرهای صائب در قالب غزل است امّا قصیده و مثنوی هم دارد. به ترکی نیز شعر میسروده.
مقدّمهی دکتر انوری، از شرح اصفهان آغاز میشود، از عصر صفوی شاه عبّاس و رهایی کشور از فتور و سستی و سرکوب ازبکان؛ تا دوران جوانی صائب که در این برهه از تاریخ و اقتدار کشور و اصفهان میگذرد.چنانچه گذشت، به هند میرود و زمانی که باز میگردد، با ضعف سیاسی صفویان و بی مهری شاه سلیمان روبرو میشود. گوشه گیری میکند، امّا آوازهاش از اقصای عالم مریدانش را حتّی با پای پیاده به دیدارش میکشاند.
صائب، صاحب سبکی است که همچون نیما یوشیج، موافقان و مخالفان بسیاری دارد که به شمشیر قلم در مقابل یکدیگر صف آرایی کردهاند.
دکتر انوری پس از در مقدّمه، به تحلیل اوزان شعر و موسیقی آن میپردازد، و برای موضوعات و مضامین، شواهدی از اشعار صائب میآورد، که بسیار درخور، بجا و زیبنده است. و خود پژوهشی دانشمدار است و بسیار شیرین و خواندنی …
کتاب، سایر ویژگیهای مجموعهی ادب فارسی، ازقبیل «دیدگاه»، واژهنامه و کتابنامه را دارد، که برای پرهیز از تکرار، به خواننده واگذاشته شده است.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.