PDF سفرنامة ابن حوقل (ایران در صورة الارض)

موضوع کتاب در جغرافیای تاریخی است. متن عربی این کتاب شامل جغرافیای سرزمین‌های اسلامی در زمان مؤلف یعنی قرن چهارم هجری است که در ترجمه‌ی حاضر تنها قسمت مربوط به ایران در سیزده فصل آمده است.

اهمیّت کتاب در این است که اگر چه مطالب آن بیشتر در زمینه‌ی جغرافیاست، امّا مؤلف در موارد لازم از شرح حال بزرگان و پادشاهان، امرای شهرها، توانگران و نیکوکاران و صاحبان مذاهب؛ و نیز از بیان وقایع مهّم تاریخی و اجتماعی و اشاره به زبان‌ها و لهجه‌هایی که میان اقوام گوناگون متداول بوده، غفلت نکرده است.

زبان مردم آذربایجان، خلیج فارس و نام آن در هزار سال پیش؛ از مواردی است که ابن حوقل به آنها پرداخته است. وی در تدوین کتاب خود از مسالک و ممالک ابن خردادبه (تألیف در 250 هـ.ق) و کتاب جیهانی و تذکره‌ی ابی‌الفرج قدام بن جعفر (266 هـ.ق) بهره برده است. امّا جز این‌ها به مسالک و ممالک اصطخری نیز نظر داشته است.

آقای دکتر ذوالفقاری در «شناخت نامه و مجموعه‌ی مقالات دکتر شعار» نگاه کوتاهی به این اثر دارند. کتاب دارای 13 فصل و حواشی و تعلیقات از جمله خلیج فارس، مداین، خوزستان و فارس و کرمان است.

مصحح در مقدّمه‌ی چاپ دوم، از مقاله‌ی دکتر باستانی پاریزی درباره‌ی ارزش و اهمیت سفرنامه ابن حوقل و مقاله‌ی شادروان محمد علی امام شوشتری سود برده.

شایان ذکر است که واژه‌های سفرنامه‌ی ابن حوقل در مقاله‌ی شماره‌ی 56 « شناخت نامه ومجموعه­ی مقالات دکتر شعار» آورده شده، که برای محققین بسیار سودمند است.

book introduction

The subject of the book is historical geography. The Arabic text of this book includes the geography of Islamic lands in the author’s time, i.e., the 4th century of Hijri, and in the current translation, only the part related to Iran is included in thirteen chapters.

The importance of the book is that, although its contents are mostly in the field of geography, but the author in the necessary cases of the biographies of the elders and kings, rulers of the cities, wealthy and benefactors and religious leaders; And he has not neglected to mention the important historical and social events and mention the languages and dialects that were common among different ethnic groups..

The language of the people of Azerbaijan, the Persian Gulf and its name a thousand years ago; It is one of the cases that Ibn Hawqal has dealt with. In compiling his book, he used Ibn Khurdadbah’s Masālek and Mamālek (written in 250 AH) and the book of Jeihani and Abi al-Faraj Qaddam ibn Jafar’s book (266 AH). But apart from these, he has also commented on the issues and kingdoms of Estakhri.

Mr. Dr. Zulfiqari has a brief look at this work in his “Acknowledgment Letter and Collection of Dr. Shoār’s Articles”. The book has 13 chapters, margins and appendices including the Persian Gulf, Madain, Khuzestan, Fars and Kerman.

In the preface of the second edition, the proofreader benefited from Dr. Bāstāni Pārizi’s article about the value and importance of Ibn Hawqal’s travelogue and Shadarvan Mohammad Ali Imam Shoushtari’s article.

It is worth mentioning that the words of Ibn Hawqal’s travelogue are given in the article number 56 “Acknowledgment and collection of Dr. Shoār’s articles”, which is very useful for researchers.